VERLICHTING ALS LEVENSKUNST - KAREL POMALEZING

Caroline Pauwels studeerde filosofie en communicatiewetenschappen en promoveerde tot doctor in de communicatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel. Ze was directeur van SMIT, een onderzoekscentrum dat zich specialiseert in de studie van informatie- en communicatietechnologieën. In 2016 werd Caroline Pauwels verkozen tot rector van de Vrije Universiteit Brussel.

door Caroline Pauwels

vrvouwendag

De Verlichtingstraditie vormt vandaag de beste basis om duurzaam het hoofd te bieden aan de existentiële onzekerheden van het leven. Maar dan zullen we, in een samenleving die steeds diverser wordt, op een andere manier over de Verlichting moeten praten. Niet als een stel in steen gebeitelde eeuwige waarden, niet als een vorm van erfgoed. We moeten het over de Verlichting hebben als een manier van in het leven te staan; als een open project, waaraan iedereen kan deelnemen en waaraan we samen vormgeven.

Verlichting als levenskunst is een uitgave in de reeks Cahiers Karel Poma-lezingen. In deze reeks worden de teksten gepubliceerd van de voordrachten gehouden in het kader van de jaarlijkse Karel Poma-lezing. De reeks wordt gepubliceerd door het Humanistisch Verbond, in samenwerking met de organiserende verenigingen.

De Karel Poma-lezing is een initiatief van een tiental verenigingen van diverse achtergrond, die zich allen verbonden weten met de persoon of de waarden van Karel Poma. De lezingen zijn zowel een eerbetoon aan de warme humanist Karel Poma
als aan de liberale waard

VERLICHTING ALS LEVENSKUNST - KAREL POMALEZING

Auteur(s): Caroline Pauwels

ISBN: 9789057187940

Taal : Nederlands

ASP

€ 17,00

Over de auteur(s)

Cen van de Verlichting

Wat zegt de zaak?

Wat zegt de zaak?

Reeks 'Sociale Wetenschappen - Kruispunten', nr. 7

Rik Pinxten & Sylvia Traey

Met bijdragen van Meyrem Almaci, Mathias Balcaen, Luc Beltein, Koen

Broucke, Ronald Commers, Jacques De Visscher, Jan Dumolyn, Hind

Fraihi, Walter Lotens, Francine Mestrum, Rik Pinxten, Ine Pisters,

Sylvia Traey, Nathalie Vallet.

2018  ISBN 978-90-441-3639-5, 223 blz. 

25,50 euro

Dit boek gaat uit van een typische open vraagstelling van Jaap

Kruithof. Het wil een verandering in de levenshouding van de mens

vandaag onder de aandacht brengen en ook bediscussiëren.

Verscheidene auteurs in dit boek constateren dat de markt meer en meer

de grenzen en de oriëntatie van levensperspectieven, waarden en wensen

begint te bepalen. Zo wordt de mens vandaag een meer

geïndividualiseerd, maar ook een meer gesegmenteerd wezen, een

‘stukjesmens’: de markt zal bepaalde behoeften en dromen aanbieden en

– voor de vermogende – ook meteen invullen. Daarbij vallen uiteraard

bepaalde groepen (armen, ouderen, maar ook groepen jongeren en

migranten) in segmenten met minder mogelijkheden: de ongelijkheid

groeit immers. Tegelijk vallen bepaalde vragen en waarden – zoals een

integrerend totaalbeeld over het goede leven, duurzame of

levensomspannende waarden – als vanzelf buitenboord, want de markt

heeft daarvoor geen aanbod. De auteurs vragen zich af of dit een

probleem is, hoe verschillende generaties daarop reageren en wat

eventueel als voorzichtig alternatief te bespeuren valt.

Binnenkort op de boekenbeurs!

Rik Pinxten, Walter Lotens en Jacques De Visscher kun je over dit boek

horen en zien spreken op de boekenbeurs. Zondag 11 november van

12-10.45u, Oranje podium. Meer info lezing boekenbeurs

VERLICHTING ALS LEVENSKUNST - KAREL POMALEZING

door Caroline Pauwels

De Verlichtingstraditie vormt vandaag de beste basis om duurzaam het hoofd te bieden aan de existentiële onzekerheden van het leven. Maar dan zullen we, in een samenleving die steeds diverser wordt, op een andere manier over de Verlichting moeten praten. Niet als een stel in steen gebeitelde eeuwige waarden, niet als een vorm van erfgoed. We moeten het over de Verlichting hebben als een manier van in het leven te staan; als een open project, waaraan iedereen kan deelnemen en waaraan we samen vormgeven.

Verlichting als levenskunst is een uitgave in de reeks Cahiers Karel Poma-lezingen. In deze reeks worden de teksten gepubliceerd van de voordrachten gehouden in het kader van de jaarlijkse Karel Poma-lezing. De reeks wordt gepubliceerd door het Humanistisch Verbond, in samenwerking met de organiserende verenigingen.

De Karel Poma-lezing is een initiatief van een tiental verenigingen van diverse achtergrond, die zich allen verbonden weten met de persoon of de waarden van Karel Poma. De lezingen zijn zowel een eerbetoon aan de warme humanist Karel Poma
als aan de liberale waarden van de Verlichting




Prijs: 17.00€


Via ASP editions


VERLICHTING ALS LEVENSKUNST - KAREL POMALEZING

Auteur(s): Caroline Pauwels

ISBN: 9789057187940

GIACOMO CASANOVA'S HISTOIRE DE MA VIE

Polytropie, demonie en melancholie

door Koenraad Verrycken

SBN: 9789057186868 

Aantal pagina’s: 220

Inhoud

Begin augustus van het jaar 1733 kwam het orgaan van mijn geheugen tot ontwikkeling. Ik was dus acht jaar en vier maanden oud. Ik herinner mij niets dat mij vóór die tijd zou kunnen zijn overkomen. Ziehier de feiten. Ik stond in de hoek van een kamer, naar de muur toegebogen. Ik ondersteunde mijn hoofd, mijn ogen gericht op het bloed dat overvloedig uit mijn neus op de grond stroomde.

Dit is de vroegste herinnering van de legendarische Venetiaanse verleider Giacomo Girolamo Casanova, die in 1789 begint met het schrijven van zijn memoires, getiteld Histoire de ma vie. Op dat ogenblik is de ooit zo roekeloze avonturier, die Europa doorkruist had van Londen tot Constantinopel en van Madrid tot Sint-Petersburg, bibliothecaris van graaf Waldstein in het Boheemse Dux (Duchcov). 

Giacomo Casanova’s Histoire de ma vie. Polytropie, demonie en melancholie is een filosofische lectuur van Casanova’s autobiografie waarin Koenraad Verrycken de problematiek van het Ik coherent structureert. Dit vanuit de drie eigenschappen van het Ik die aan de grondslag liggen van Casanova’s Histoire de ma vie, met name polytropie, demonie en melancholie. De lezer is bij Casanova getuige van de ondergang van de geestelijke ziel, van de schipbreuk van het oude filosofisch-christelijke Ik. Tegelijk onthult Casanova’s heroïsch-demonische zelfstilering elementen van een reconstructie van het Ik. De achttiende-eeuwse avonturier schetst in zijn memoires inderdaad een dubbelzinnig zelfportret. Enerzijds is hij de ‘polytroop’ – de erfgenaam van Odysseus, anderzijds stelt hij zich voor als de erfgenaam van Socrates – een demonisch geïnspireerd Ik. Tijdens het schrijven van zijn memoires maken polytropie en demonie plaats voor een filosofische melancholie.

Over God Etienne Vermeersch

OVER GOD

OVER GOD

Etienne Vermeersch

Christenen geloven dat God almachtig en liefdadig is. Toch is er lijden en kwaad in de wereld. De god van het christendom is dus almachtig noch oneindig goed.

Met een onontkoombare overtuigingskracht toont Etienne Vermeersch aan dat we het bestaan van de god van het christendom niet alleen om principiële redenen, maar ook op grond van 'zijn' Openbaring zowel op rationele als op ethische gronden niet kunnen aannemen. Alles wat positief is in de wereld en in de Bijbel kunnen we op een wetenschappelijke, 'naturalistische' wijze verklaren zonder op zijn bestaan een beroep te doen. Alles wat negatief is, wordt, als we in de leiding en inspiratie van een goede, wijze en almachtige god geloven, volkomen onbegrijpelijk en absurd.

Etienne Vermeersch toont heel helder aan dat hetzelfde trouwens geldt voor de god van de islam en ‘zijn Openbaring’ in de Koran.

ISBN :  9789460014703 

Publicatiedatum : 03/10/2016 

Uitgever : Vrijdag, Uitgeverij 

Editie : 1e editie

Verkoopprijs: € 16,90 (Incl. 6% BTW)

Op de gelukzalige eilanden. Dethier Hubert

Link naar fragmenten van hetboek

Inhoudsopgave

  

Reeks : VUBPRESS
Uitverkocht
€ 29,95
ISBN: 9789054877189
736 pagina's

Met Op de gelukzalige eilanden. Leopold Flam en de utopie wordt voorlopig de magistrale reeks van De beet van de adder afgesloten. Ongetwijfeld was het reeds de grote verdienste van Hubert Dethier, om ons in de eerste vier delen de ogen te openen voor een weinig gekende erostraditie die nochtans reeds uitvoerig door Leopold Flam werd verkend. Wat het vijfde deel zo ongemeen boeiend maakt, is dat Dethier de eros bovendien weet te verbinden met een lange traditie van utopische denkers. Hij geeft ons, in het licht van Flams onderzoek, een inzicht in de manier waarop het begrip eros overleefde en doorwerkte in een gewijzigde eschatologische of utopische vorm, zoals dit onder meer het geval was in talrijke ketterse bewegingen en in de hedonistische, libertijnse filosofie.

Filosofie als ophelderend en verhelderend denken is volgens Leopold Flam en Hubert Dethier een probleem-denken, dat altijd tegen de algemene stroming in gaat. Ze is de samenvattende gedachte van haar tijd, voor zover ze die tijd door een verder denken of toekomstig denken negeert en overstijgt. De utopie dient opgevat te worden als een toekomstig probleem-denken. Voor Thomas Morus, Francis Bacon van Verulam en Charles Fourier heeft utopie een filosofische betekenis, omdat ze tegen de vaststaande idolen of ideeën van de eigen tijd ingaat. Als men beweert dat filosofie alle in een democratie levende individuen aanbelangt, dan oefent men daarmee impliciet kritiek uit op de bestaande democratie en denkt men aan de toekomst. De utopie is onlosmakelijk verbonden met de kritiek op alle krachten die de eigen tijd aan banden legt.

Hubert Dethier (°1933) doceerde aan de Vrije Universiteit Brussel en aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoeksactiviteiten bestreken vele vakgebieden: van de wijsbegeerte, via de Kunsttheorie tot de semiotiek. Van de reeks De beet van de adder verschenen tussen 1994 en 2002 de eerste vier delen.

• Contacteer ASP over dit boek

DE ONDERSTROOM VAN RELIGIE EN ATHEÏSME

DE ONDERSTROOM VAN RELIGIE EN ATHEÏSME

Vrijmetselarij, mystiek, gnostiek, hermetisme

Johan Temmerman

Op zoek naar de wortels van geloof, atheïsme en vrijmetselarij

OVER HET BOEK

Een diepe kloof tussen geloof en wetenschap kenmerkt het levensbeschouwelijke landschap in het Westen. Het debat ontaardt vaak in een dovemansgesprek. Hoe is het zover kunnen komen? Luidt het wetenschappelijke wereldbeeld de (definitieve) triomf in van het atheïsme? Is de rol van religie in het Westen uitgespeeld?

De onderstroom van religie en atheïsme gaat op zoek naar de oorzaken van deze hedendaagse polarisatie. De institutionele religies en het atheïsme sluiten elkaar wederzijds uit op basis van hetzelfde dogma: zo is het en niet anders. Dit exclusieve denken gaat voorbij aan het verlangen naar coherentie, dat de gemeenschappelijke bron is van zowel religie als atheïsme. Aan dit verlangen ontspringt een dynamische onderstroom van creatieve (mythologische) verbeelding die de Westerse cultuur vormgeeft.

De auteur besteedt ruime aandacht aan vrijmetselarij en hermetische filosofie als levende tradities van inclusief denken. Hij houdt een pleidooi om, met het oog op het tot stand brengen van een vrije en rechtvaardige samenleving, de maatschappelijk onvruchtbare kloof tussen geloof en ongeloof en tussen religie en wetenschap achter ons te laten.

OVER : 

JOHAN TEMMERMAN

Johan Temmerman (1960) is doctor in de theologie en promoveerde op het proefschrift Profetie en Moderniteit. Een godsdienst-filosofisch onderzoek naar de voorstellingen van waarheid en werkelijkheid in religieuze en seculiere levensbeschouwingen.
Hij doceert filosofie en ethiek aan de Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid (fpg) te Brussel. Daarnaast is hij ambtsdrager in de Verenigde Protestantse Kerk in België (vpkb) en actief vrijmetselaar in de Reguliere Grootloge in België (rglb).

DIT BOEK INKIJKEN

TECHNISCHE INFO

EAN 9789401417099

Leuven, LannooCampus, 2014. 216p.

24,99 Euro

Meer LEF in het onderwijs. Levensbeschouwing, Ethiek en Filosofie voor iedereen

Dit is een pleidooi voor de invoering van LEF, een onafhankelijk, verplicht en algemeen vormend vak over Levensbeschouwing, Ethiek en Filosofie in alle jaren en netten van het onderwijs. In het huidige klimaat van secularisering, (mentale) ontzuiling en toegenomen diversiteit wil LEF zowel de sociale cohesie versterken, als bijdragen tot de individuele ontwikkeling en zelfontplooiing van alle leerlingen. Als het onderwijs persoonlijke ontwikkeling en leren samenleven in diversiteit als kerntaken beschouwt, dan heeft LEF daarin een plaats.

Dit boekje is een must voor iedereen die bij het onderwijs betrokken is en iedereen met interesse in levensbeschouwing, filosofie, ethiek en burgerschap. Het verschaft niet alleen historische en actuele achtergrondinformatie, het wil ook het inhoudelijke debat over deze onderwerpen verdiepen en stimuleren met enkele richtinggevende voorstellen. Naast de argumentatie dat LEF nodig en mogelijk is, worden ook de eerste inhoudelijke krijtlijnen van het LEF-programma uitgezet. Deze aanzet is bedoeld als uitnodiging om samen met anderen over een meer concrete invulling na te denken.

Patrick Loobuyck (1974) studeerde godsdienstwetenschappen aan de KULeuven en Moraalwetenschappen aan de UGent. Hij is doctor in de moraalwetenschappen, professor levensbeschouwing aan het Centrum Pieter Gillis van de Universiteit Antwerpen en gastprofessor aan de UGent waar hij onder meer politieke filosofie doceert.

Reeks : Paul Verbraeken Lezing

€ 12,50

ISBN: 9789057184000

120 pagina's

Inhoud

Zie ook: ASP

De Verlichting als kraamkamer Jabik Veenbaas

De Verlichting als kraamkamer

Jabik Veenbaas

Over het tijdperk en zijn betekenis voor het heden

Samenvatting

Waarom wordt er altijd weer teruggegrepen op de Verlichting wanneer we het hebben over de kernwaarden van onze cultuur? In De Verlichting als kraamkamergeeft Jabik Veenbaas een toegankelijk antwoord op die vraag. Hij plaatst vijftien spraakmakende Verlichtingsdenkers in hun historische context en onderzoekt ze op hun betekenis voor het heden. Daarbij komen actuele thema’s aan de orde, zoals de onttovering van de wereld, het debat over de mensenrechten en de emancipatie van de vrouw. Veenbaas haalt een aantal clichés over het tijdperk krachtig onderuit. Zo laat hij zien dat de Verlichting niet het tijdperk was dat de menselijke rede verheerlijkte, maar juist een periode waarin deze werd onttroond. Ook toont hij de angst van de achttiende eeuw voor de ethische en spirituele leegte: een angst die wij hebben geërfd.

Jabik Veenbaas in de media

Jabik Veenbaas nam deel aan het Verlichtingsdebat van het ISVW. Lees een verslag op blz. 11 van i-Filosofie #5. Of bekijk een opname van het debat.   

Wim Brands ontving Jabik Veenbaas in Boeken. Kijk terug.

Veenbaas was te gast bij Theodor Holman in OBA Live. De uitzending werd als een van ‘Theodor Holmans mooiste interviews’ herhaald op Eerste Kerstdag tussen 19:00 en 20:00 uur op radio 5.

Persrecensies

‘[…] een knap en consequent volgehouden betoog, waarin lang niet altijd even eenvoudig te begrijpen 18de-eeuwse sleutelwerken helder worden uitgelegd en in onderlinge samenhang worden besproken [...] Wie een paar avonden de tijd heeft en iets wil begrijpen van de Verlichting, doet er goed aan dit boek te lezen.’ Geschiedenis Magazine

‘Stimulerende lectuur, omdat Veenbaas bestaande ideeën over Verlichtingsdenkers voortdurend ter discussie stelt. [...] De auteur beheerst bovendien de kunst om ook de minder goed ingevoerde lezers mee te nemen in zijn betogen.’ Paul van der Steen in Trouw

‘Het is een verhelderend boek, vol curieuze details en prikkelende beweringen. Veenbaas, vertaler van de belangrijkste werken van Immanuel Kant, heeft het boek met kennis en vreugde geschreven. Dat blijkt op elke pagina.’ Nederlands Dagblad

‘Dit boek vormt een tegengif voor wie nu onverschillig omgaat met rechten en vrijheden die werden afgedwongen door moedige mensen.’ **** Mathias de Clerq in De Morgen

‘Wat is die verlichting eigenlijk? [...] Nee hoor, de meest relevante wetenschappers van de Verlichting waren allang gedesillusioneerd over het vermogen van mensen om zaken rationeel te bekijken. Zij waren zich juist zeer bewust van de tekortkomingen van het menselijk verstand, zo maakt de filosoof Jabik Veenbaas in zijn stimulerende en toegankelijke boek duidelijk.’ Joost van Mierlo in het Financieele Dagblad

‘In zijn boek De Verlichting als kraamkamer, waarin hij vijftien Verlichtingsdenkers bespreekt, maakt filosoof Jabik Veenbaas duidelijk dat de Verlichting niet het tijdperk van de rede was, maar het tijdperk waarin het vertrouwen in de rede zo sterk werd ondergraven, dat wanhopige pogingen ondernomen moesten worden om de daardoor blootgelegde afgrond van angst en twijfel te overbruggen.’ **** Chris Rutenfrans in de Volkskrant

‘De eerste verrassing van dit boek is de levendigheid en toegankelijkheid waarmee Veenbaas de denkers uit de achttiende eeuw ten tonele voert. Iedereen kent wel een paar gemeenplaatsen over de Verlichting, maar wat die denkers van toen precies beweerden, is toch best ingewikkeld. Veenbaas slaagt er uitstekend in om inzichtelijk te maken wat hen bewoog, waarmee zij worstelden en hoe zij een plek innamen in een tijdvak dat gistte van de veranderingen.’ Tjerk de Reus in De Nieuwe Koers

‘Wie beducht is voor het taalvermogen van diepe denkers wordt door Veenbaas van zijn angsten bevrijd. Hij schraapt alle korstlagen van hun teksten, brengt de figuren tot leven, zet ze in hun context, kruidt de portretten met anekdoten en vertaalt hun gedachten. Niet helemaal zoals hij het ons aan een cafétafeltje zou vertellen, maar toch zonder geheimtaal. Wat levert het op? Inzicht. Begrip.’ Het belang van Limburg

‘Toegankelijkheid en aanstekelijkheid kenmerken Veenbaas' aanpak en stijl. Keer op keer bewijst hij dat de Verlichting niet het tijdperk was waarin de rede op een voetstuk werd geplaatst, zoals het clichébeeld wil [...] Veenbaas plaatst overtuigende kritische kanttekeningen bij de opvatting van de alom bewierookte Jonathan Israel dat Spinoza de weg naar de radicale Verlichting plaveide.’ Hans van der Heijde in De Leeuwarder Courant

‘Terecht wijst Veenbaas op de scepsis van filosofen als Bayle, Hume, Condillac en Kant, die korte metten maakten met het metafysisch rationalisme van Descartes, Spinoza en Leibniz. [...] De Verlichting als kraamkamer bevat [...] een reeks even kleurrijke als aanstekelijke portretten en Veenbaas verdedigt de Verlichting terecht tegen de beschuldiging van sommige postmoderne onverlaten, als zou zij linea recta naar Auschwitz en Goelag hebben geleid.’ Arnold Heumakers in NRC Handelsblad

‘In vijftien essays over Spinoza, Hume, Condillac, La Mettrie, Rousseau, Kant, Paine, Smith, De Sade en Condorcet, probeert Veenbaas aan te tonen dat de achttiende eeuw helemaal niet zo rationeel was als men doorgaans denkt. En dat lukt hem, met veel kennis van zaken, aardig, zeker wanneer hij David Hume en Adam Smith min of meer als kroongetuigen opvoert.’ Carel Peeters in Vrij Nederland.

‘Het resultaat is vijftien prima geschreven, interessante en bij tijd en wijle vermakelijke miniatuurtjes. Tezamen vormen ze een afgewogen geheel, maar als individueel portret komen ze ook uitstekend tot hun recht. [...] Met De Verlichting als kraamkamer heeft Veenbaas een mooie en toegankelijke inleiding op de Verlichting geschreven, die duidelijk maakt waarom de periode blijvend actueel is. In de Verlichting treedt de gespletenheid van menselijke ziel en rede, die ook de onze is, duidelijk aan het licht.’ filosofie-online.nl

‘Waar staat de Verlichting voor? Wie nieuwsgierig is, zou het boek van Veenbaas moeten aanschaffen: het biedt een mooi overzicht en is voor niet-kenners prima toegankelijk.’ Friesch Dagblad

‘Filosoof, dichter en vertaler Jabik Veenbaas stoft de turbulente periode van de Verlichting flink af [...]. De Verlichting heeft ons geen eenduidig antwoord gegeven op existentiële vragen - vragen waarmee we vroeger bij God terecht konden, stelt Veenbaas in fraaie hoofdstukken.’ VPRO gids

‘Het is knap hoe Veenbaas de hoofdstukken [...] in nauwe samenhang met elkaar brengt, terwijl je ze toch los van elkaar kunt lezen. Dat is zelfs een wonder van verteltechniek te noemen.’ Boekhandel Atheneum

‘De Verlichting was niet statisch, het was een beweging, waarin de ene denker reageerde op het gedachtegoed van zijn voorganger of tijdgenoot. Jabik Veenbaas heeft hierover een boeiend boek geschreven dat leest als een roman.’ Boekhandel Roelants, Nijmegen

‘[... ] zijn grote verdienste is dat hij tal van moedige Verlichtingsdenkers, ook minder bekende figuren, opnieuw in het daglicht plaatst. Alleen daarom is dit een boek dat iedereen zou moeten lezen.’ Nieuwbrief Liberales

‘Veenbaas zet zich af tegen Jonathan Israel, schrijver van drie vuistdikke boeken over de Verlichting, die Spinoza naar voren schuift als oervader van alle seculiere verworvenheden, inclusief de democratische staatsvorm. Veel te veel eer, meent Veenbaas, zo seculier was Spinoza niet, laat staan een atheïst. Hij heeft hier zeker een punt.’ De Nieuwe Liefde

‘Voor ons is interessant dat er overal de namen opduiken van belangrijke natuurwetenschappers uit die tijd. Goed als verbreding van de basiskennis en om eens over de grenzen van je eigen vak te kijken.’ Marianne Offereins in NVOX magazine voor het onderwijs in de natuurwetenschappen

‘In samenhangende, maar afzonderlijke hoofdstukken bespreekt filosoof, dichter en vertaler, Veenbaas vijftien vooraanstaande denkers uit de 17e en 18e eeuw en hun gedachte goed, van Spinoza en Balthasar Bekker tot markies de Sade en Concordet. […] De Verlichting als kraamkamer is een duidelijk leesbaar en in een soepel verteltrant geschreven boek.’ Aat de Kwant in Reflectie

Gegevens

Genre: Geschiedenis,Filosofie & levensbeschouwing

Omslagontwerp: Philip Stroomberg

ISBN: 9789046810170

NUR: 730

Aantal pagina's: 288

Afmetingen: 13,5 x 21

Kostprijs 19,95 euro