"Où peut-on être mieux?" Muziek en muzikanten in de negentiende-eeuwse Brusselse vrijmetselarij

Doctoraal proefschrift

Promotie David Vergauwen

Op woensdag 21 mei 2014 promoveerde dhr. David Vergauwen tot doctor in de Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij verdedigde een orgineel proefschrift met als titel "Où peut-on être mieux?" Muziek en muzikanten in de negentiende-eeuwse Brusselse vrijmetselarij. David Vergauwen studeerde geschiedenis, kunstgeschiedenis en musicologie aan de Universiteit Gent en is lid van de Interdisciplinaire Onderzoeksgroep Vrijmetselarij (FREE) aan de Vrije Universiteit Brussel. Zijn doctoraal proefschrift focust op de rol van de vrijmetselaar als musicus in het Brussels cultuurleven van 1786 tot 1930. De abstract is te lezen op de website van de VUB. Promotor is prof.dr. Jeffrey Tyssens; De verdediging werd bekroond met het behalen van de graad van doctor, met de grootste onderscheiding, en met felicitaties van de jury.

Geplaatst door Stichting OVN

Abstract

Deze studie behandelt de betekenis van muziek binnen de Brusselse

vrijmetselarij uit de (lange) negentiende eeuw (1786-1930), met een bijzondere

aandacht voor de rol en de positie van de maçonnieke musicus. Ze wil een licht

werpen op de rol die de vrijmetselarij speelde in het Brusselse cultuurleven.

Zodoende bevindt deze studie zich op een grensgebied van twee disciplines:

geschiedenis en musicologie. Daarom schiepen we een theoretisch kader dat wij

“maçonnieke musicologie” noemden: het bestuderen van muziek in een sociaalhistorischperspectief, waarbij muziek en muzikanten als studieobject wordenafgewogen tegenover de sociale, politieke, religieuze, culturele, filosofische,economische en institutionele contexten.

Het lot van de musicus werd onderzocht dankzij een prosopografische

studie van 365 individuen die zowel als vrijmetselaar en als muzikant actief

waren in het negentiende-eeuwse Brussel. Tegen deze achtergrond

bestudeerden we vervolgens de praktische modus operandi en de alledaagsheid

van het muzikale leven binnen de werkplaats, met bijzondere aandacht voor

evoluties in de sociale positie van de muzikant. Er werd aandacht geschonken

aan de organisatie van maçonnieke liefdadigheidsconcerten en de filantropische,

diplomatieke, politieke en sociale doeleinden die zij dienden.

De maçonnieke muziek zelf werd onderzocht aan de hand van een

analyse van meer dan 150 maçonnieke chansons. Enkele maçonnieke

chansonniers werden belicht, alsook enkele maçonnieke muziekbundels. Er werd

aandacht geschonken aan een klein dozijn partituren die werden teruggevonden

en in een apart hoofdstuk werd ingegaan op de relatie tussen muziek en het

maçonnieke rouwritueel, gebruik makend van de methodes van de culturele

antropologie en de etnomusicologie.