Mijn Kleine Jihad. Gedeelde waarden voor de samenleving is het nieuwste boek van Karin Heremans, die we ook kennen van haar vorige boek Een Tip van de Sluier over het hoofddoekendebat. Enkele jaren verder en na een niet verminderde polarisering in de samenleving, gaat zij enkele stappen verder om oplossingen aan te reiken.
Multatuli’s boek Max Havelaar droeg oorspronkelijk de ondertitel De koffieveilingen der Nederlandse Handelmaatschappij, al weten u en ik inmiddels dat deze vlag de lading niet dekte en door de schrijver super-ironisch bedoeld was. Ondertitels kunnen bedoeld zijn om je kernboodschap extra in de verf te zetten, of een bijkomend publiek te lokken… Met een titel als Mijn Kleine Jihad kan Karin Heremans haar ondertitel Gedeelde waarden voor de samenleving goed gebruiken en zeker niet ironisch bedoeld hebben.
Twee publieken
Mijn Kleine Jihad, om naar een boek met dié titel te grijpen en niét te verwachten dat het de biografie is van een Syriëstrijder, moet je vertrouwd zijn met het neutrale en positieve gebruik van het begrip jihad als ‘een streven met volle inspanning gericht op het goede’ en niet als het synoniem voor ‘heilige oorlog tegen het westen’. De titel Mijn Kleine Jihad in combinatie met de ondertitel Gedeelde waarden voor een samenleving onderstreept dat dit boek twéé publieken nodig heeft. Zij die vanuit de islam willen ijveren voor een humanistische invulling van dit geloof, en zij die vanuit iedere andere opvatting zoeken naar wat we gemeen hebben in plaats van wat ons verdeelt.
Karin Heremans is inmiddels een autoriteit geworden rond preventie en aanpak van radicalisering bij jongeren. Ze is nog steeds directeur van het GO! Koninklijk Atheneum van Antwerpen, maar leidt ook het Radicalisation Awareness Network (RAN). In Mijn Kleine Jihad zet ze krachtig een aantal filosofische stellingen op poten als sine qua non (zoals Popper’s paradox van tolerantie en Habermas opvattingen over identiteit) maar gaat dan over naar de pragmatische aanpak. Een stevige sokkel neerzetten van gemeenschappelijke waarden, en dan daarop bouwen. De tijd van problemen benoemen is voor haar al lang voorbij, het gaat om de aanpak ervan. Die is ze dus maar zelf gaan organiseren ook.
Aanpak
Zij beschrijft de concrete aanpak die er nu is om argumenten te ontwikkelen tégen de verhalen van ‘groomers’ en ‘pushers’ die de radicalisering tot in de geesten van jonge kinderen brengt. Zij benadrukt het belang voor positieve rolmodellen binnen groepen waar jongeren diets gemaakt wordt dat de westerse samenleving hen eeuwig achteruitstelt en dat het hiernamaals milder voor hen is dan het hier en nu. Zij beschrijft de zoektocht naar de ‘oorspronkelijke bronnen’ van de salafistische propaganda, zodat die kunnen gekaderd worden en daardoor ontkracht door de leerkrachten.
Zij geeft daarvan voorbeelden waar je mond van openvalt. Leerkrachten staan te trappelen om goede vormingen hieromtrent. Zowel de biologieleerkracht als de officiële islamleerkracht zijn vragende partij hiervoor, dàt is alvast goed nieuws. Zij beschrijft hoe kunst op sommige scholen de wereld kan redden van radicalisering. Ze heeft het over mediawijsheid. Zij legt uit hoe er projecten groeiden waar zonder schotten tussen vakken een verbindend verhaal gemaakt wordt. Vooral toont zij ook haar passie voor het niét in een doelgroepenbeleid wegschrijven van hele bevolkingsgroepen, maar het individueel ontvoogden en laten groeien van jonge mensen.
Denk vooral niet dat het een zweverig en vergoelijkend verhaal is. Het is veeleer liberaal. Het is rauw maar hoopvol. Het toont aan dat wie in het veld staat niet wacht op de overheid om iets te doen. Je moet dit lezen.
zie ook: Liberales
zie ook: Houtekiet
Karin Heremans, Mijn Kleine Jihad, Houtekiet, 2017, 240 blz., 21,99 euro.
Recensie door Aviva Dierckx
